Ik vertel B. over mijn trainingen, en vraag of ze misschien Thinking fast and slow van Kahneman kent. ‘Jazeker,’ zegt ze, ‘ik denk altijd langzaam.’ Ik begrijp wat ze bedoelt: ze heeft (net als ik) een zekere neiging om problemen te zien waar anderen die niet zien.
Dingen als een probleem zien, en daardoor wachten met handelen, dat is voor Kahneman een kenmerk van het ‘langzame’ denken van Systeem 2. Het is waar dat B. nog wel eens in dat Systeem 2 kan zitten op momenten dat anderen blindelings op hun intuïtieve, snelle Systeem 1 vertrouwen.
Maar het is niet zo dat B. alleen maar langzaam denkt. Ook zij heeft een ver ontwikkeld Systeem 1. In het snelle Systeem 1 zit het direct reageren op prikkels, maar ook het automatisch uitvoeren van aangeleerde handelingen. B. voert allerlei routinehandelingen net zo vlot en zonder erbij na te denken uit als iedereen.
Het is allemaal een kwestie van balans. Je zou niet functioneren (sterker nog: je zou niet lang overleven!) als je alleen maar in het langzame Systeem 2 zou zitten. Aan de andere kant moet je ook niet te veel vertrouwen op het snelle Systeem 1. Bij belangrijke beslissingen moet je wél meerdere opties overwegen. Goed nadenken, een open dialoog aangaan. Niet overhaast besluiten.
Het is begrijpelijk waarom we niet altijd naar Systeem 2 switchen als dat eigenlijk nodig is. Ons Systeem 1 levert vaak kant en klare oplossingen aan, en zegt er meteen bij dat het goed is. Dan zoek je niet verder. Nou ja, B. misschien wel. In ieder geval iets vaker dan anderen.
In mijn trainingen leer je situaties herkennen waarin het zeer is aan te bevelen om op het langzame Systeem 2 over te gaan. Bijvoorbeeld als je voor een belangrijk besluit staat, voor jezelf of met anderen samen in je organisatie. Maar omdat Systeem 1 jou blijft zeggen dat dat helemaal niet nodig is, moet je het soms op een zijspoor zetten. Door samen te werken met anderen, liefst met mensen die geneigd zijn anders tegen de dingen aan te kijken en niet alleen maar bevestigen wat jij al dacht. En als je die luxe niet hebt: door slimme procedures te volgen, bijvoorbeeld het WRAP-model.
Of gewoon door streng voor jezelf te zijn, en problemen te zien waar anderen ze niet zien.
